Nhiều gia chủ nghĩ rằng chống thấm cho tường là chuyện của lớp sơn phủ ngoài cùng hoặc của hóa chất chống thấm quét lên bề mặt. Thực tế, khả năng chống thấm của một bức tường gạch bắt đầu ngay từ cách người thợ đặt viên gạch đầu tiên và trộn mẻ vữa đầu tiên. Một bức tường xây ẩu, mạch vữa rỗng, gạch khô nỏ hút nước sẽ thấm nước từ trong lòng khối xây, khiến mọi lớp chống thấm bên ngoài chỉ là giải pháp chữa cháy tạm thời. Bài viết đi sâu vào kỹ thuật xây và bảo dưỡng để bức tường tự thân đã kín nước.

Vữa xây và độ ẩm của gạch quyết định độ kín nước

Vữa là chất kết dính nhưng cũng là nơi nước dễ len lỏi nhất nếu trộn sai tỷ lệ. Vữa quá nhiều cát và ít xi măng sẽ rời rạc, tạo nhiều lỗ rỗng mao dẫn cho nước thấm qua; ngược lại vữa quá nhiều xi măng lại co ngót mạnh khi khô, gây nứt tế vi ngay trong mạch. Tỷ lệ hợp lý cho tường bao che thường vào khoảng một phần xi măng với bốn tới năm phần cát sạch, trộn đều với lượng nước vừa đủ dẻo, không nhão chảy.

Một chi tiết ít người để ý là độ ẩm của viên gạch trước khi xây. Gạch nung để ngoài nắng thường rất khô, khi đặt lên vữa nó hút ngược nước trong vữa với tốc độ nhanh, làm vữa mất nước quá sớm và không đạt cường độ, mạch vữa vì thế bị bột và rỗng. Vì vậy cần tưới ẩm gạch trước khi xây, nhưng cũng không nhúng cho sũng nước vì gạch bão hòa sẽ không bám vữa. Trạng thái lý tưởng là gạch ẩm đều, bề mặt se chứ không đọng nước.

• Trộn vữa đúng tỷ lệ, ưu tiên cát sạch ít tạp chất bùn sét.
• Tưới ẩm gạch trước khi xây để vữa không bị mất nước đột ngột.
• Không trộn quá nhiều vữa một lúc, chỉ trộn đủ dùng trong khoảng hai giờ.
• Tránh xây khi trời nắng gắt buổi trưa làm vữa khô quá nhanh.

Mạch vữa no đầy và so le là tuyến phòng thủ đầu tiên

Đường đi của nước qua tường thường men theo các mạch vữa. Nếu mạch đứng và mạch nằm không được lấp đầy, chúng tạo thành những kênh dẫn nước thông suốt từ ngoài vào trong. Người thợ giỏi luôn miết cho vữa tràn đầy cả mạch nằm lẫn mạch đứng, không để lại khoảng hở. Sau khi xây vài hàng, cần miết mạch gọn gàng để nén chặt bề mặt vữa, vừa đẹp vừa giảm khả năng nước ngấm.

Nguyên tắc xây so le, tức là mạch đứng của hàng trên không trùng mạch đứng của hàng dưới, không chỉ để tăng độ cứng mà còn cắt đứt đường thấm thẳng. Khi các mạch đứng chồng lên nhau thành một cột thẳng, nước có thể chảy thẳng một mạch từ đỉnh xuống chân tường. Xây so le buộc nước phải đi zíc zắc, quãng đường dài hơn và cơ hội bị vữa chặn lại cao hơn. Tại các vị trí giao tường, góc tường, cần cài gạch câu để khối xây liền khối, tránh nứt tách gây khe hở.

Với những bức tường tiếp xúc trực tiếp mưa hắt như tường đầu hồi, tường ban công, có thể cân nhắc xây dày hơn hoặc xây hai lớp có khe chống thấm ở giữa. Khe rỗng này ngăn nước từ lớp ngoài truyền sang lớp trong, một giải pháp cổ điển nhưng rất hiệu quả với nhà ở vùng mưa nhiều.

Bảo dưỡng ẩm, khâu bị bỏ quên nhiều nhất

Xi măng cần nước để thủy hóa và phát triển cường độ, quá trình này kéo dài nhiều ngày sau khi xây trát. Nếu để tường khô quá nhanh dưới nắng gió, xi măng thiếu nước sẽ ngừng thủy hóa, vữa và lớp trát trở nên bở, nhiều lỗ rỗng và dễ nứt. Đây chính là nguyên nhân sâu xa khiến nhiều bức tường mới xây đã thấm, dù vật liệu không tồi. Bảo dưỡng ẩm vì thế là bước bắt buộc chứ không phải tùy chọn.

Sau khi trát khoảng một ngày, cần tưới nước giữ ẩm bề mặt tường đều đặn trong ít nhất ba tới bảy ngày, đặc biệt vào mùa hanh khô. Có thể tưới phun sương nhiều lần trong ngày hoặc che bạt để giảm bốc hơi. Với tường ngoài trời hướng tây chịu nắng gắt, việc bảo dưỡng càng quan trọng vì tốc độ mất nước rất nhanh. Một bức tường được bảo dưỡng đủ ẩm sẽ đặc chắc hơn hẳn, giảm rõ rệt số vết rạn và khả năng thấm.

• Bắt đầu tưới bảo dưỡng sau khi vữa trát đã se mặt, tránh làm trôi vữa.
• Duy trì tưới ẩm liên tục nhiều ngày, không tưới một lần rồi bỏ.
• Che chắn nắng gió trực tiếp cho mảng tường mới trong những ngày đầu.

Xử lý các điểm xung yếu và chọn đúng thời điểm chống thấm

Ngay cả khi khối xây tốt, tường vẫn có những điểm yếu cố hữu cần lưu ý riêng. Chân tường tiếp giáp nền là nơi hút ẩm ngược từ đất lên theo mao dẫn, nên cần có lớp cách ẩm tại cổ móng. Vị trí đặt ống nước, hộp kỹ thuật xuyên tường, hay chỗ tiếp giáp giữa tường và khung cửa là những khe hở tiềm tàng, phải chèn vữa kỹ và trám kín. Đỉnh tường thu hồi, mép ban công cũng cần được đánh dốc để nước thoát nhanh thay vì đọng lại và thấm dần.

Về lớp chống thấm chuyên dụng, cần hiểu rằng nó chỉ phát huy tối đa khi bề mặt nền đã ổn định, sạch, khô và đặc chắc. Quét chống thấm lên một bức tường còn ẩm, bụi hoặc bở sẽ khiến lớp phủ bong tróc, tiền mất tật mang. Thứ tự đúng là hoàn thiện khối xây và lớp trát đạt chất lượng, bảo dưỡng đủ ngày, để bề mặt khô ráo rồi mới thi công chống thấm. Khi đó lớp phủ mới bám chắc và bền lâu.

Chống thấm cho tường gạch, xét cho cùng, là chuỗi công đoạn liên tục chứ không phải một sản phẩm duy nhất. Từ mẻ vữa, viên gạch được tưới ẩm, mạch xây no đầy so le, cho tới những ngày bảo dưỡng kiên nhẫn, tất cả cùng tạo nên một bức tường tự thân đã kín nước. Đầu tư đúng vào các khâu cơ bản này thường rẻ và hiệu quả hơn nhiều so với việc chạy theo sửa chữa những vết thấm loang lổ sau khi nhà đã hoàn thiện.