Khi bắt đầu xây nhà, một trong những quyết định nền tảng nhất mà gia chủ phải đưa ra là chọn loại gạch xây tường. Trên thị trường hiện nay tồn tại song song hai dòng sản phẩm chính: gạch nung truyền thống (gạch đỏ) và gạch không nung (gạch bê tông, gạch bê tông khí chưng áp, gạch xi măng cốt liệu). Mỗi loại có ưu nhược điểm riêng, và việc hiểu rõ bản chất từng loại sẽ giúp bạn tránh được những sai lầm tốn kém về sau.

Gạch nung truyền thống được làm như thế nào

Gạch nung được sản xuất từ đất sét, qua công đoạn tạo hình rồi nung ở nhiệt độ khoảng 900 đến 1.050 độ C trong lò. Quá trình nung làm cho các khoáng chất trong đất sét kết tinh lại, tạo nên độ cứng và khả năng chịu nước đặc trưng của viên gạch đỏ. Đây là loại vật liệu đã được người Việt sử dụng hàng trăm năm, nên độ tin cậy và sự quen thuộc của thợ thi công rất cao.

Ưu điểm lớn nhất của gạch nung là khả năng bám vữa tốt, tường xây ra chắc chắn, dễ khoan đục để đi đường điện nước, và đặc biệt là chống thấm tự nhiên khá ổn nếu chọn được gạch chất lượng. Tuy nhiên, nhược điểm của nó cũng không nhỏ: quá trình nung tiêu tốn nhiều nhiên liệu, gây phát thải khí, và việc khai thác đất sét làm cạn kiệt tài nguyên đất nông nghiệp. Chính vì lý do môi trường mà nhiều địa phương đã hạn chế hoặc cấm sản xuất gạch nung thủ công.

Gạch không nung và xu hướng vật liệu xanh

Gạch không nung được tạo hình và đóng rắn nhờ phản ứng hóa học của xi măng với cốt liệu (cát, mạt đá, tro bay) mà không cần qua lò nung. Trong nhóm này, gạch bê tông khí chưng áp (AAC) nổi bật nhờ trọng lượng nhẹ, cách âm cách nhiệt tốt và kích thước lớn giúp thi công nhanh. Gạch xi măng cốt liệu thì cứng, chịu lực tốt và giá thành hợp lý hơn.

Ưu điểm của gạch không nung là thân thiện môi trường, kích thước đồng đều giúp tường phẳng đẹp, giảm hao hụt vữa, và một số loại có khả năng cách nhiệt vượt trội giúp nhà mát hơn vào mùa hè. Tuy vậy, gạch không nung đòi hỏi thợ phải có kinh nghiệm với loại vữa chuyên dụng, đặc biệt với gạch AAC cần keo dán chuyên biệt thay vì vữa xi măng thông thường. Nếu thi công sai kỹ thuật, tường rất dễ bị nứt chân chim ở các mạch.

So sánh thực tế khi áp dụng vào công trình

Để chọn đúng, bạn nên cân nhắc theo từng tiêu chí cụ thể:

• Khả năng chịu lực: gạch xi măng cốt liệu và gạch nung đặc phù hợp cho tường chịu lực, móng, tường rào. Gạch AAC nhẹ thích hợp cho tường ngăn, nhà cao tầng cần giảm tải.
• Cách nhiệt, cách âm: gạch AAC vượt trội, rất đáng cân nhắc cho phòng ngủ, mặt tường hướng tây nắng gắt.
• Tốc độ thi công: gạch không nung kích thước lớn giúp xây nhanh, tiết kiệm nhân công.
• Chi phí ban đầu: gạch nung và gạch xi măng cốt liệu thường rẻ hơn gạch AAC, nhưng AAC có thể tiết kiệm chi phí điều hòa về lâu dài.
• Tay nghề thợ: nếu đội thợ chưa quen gạch nhẹ, nên cân nhắc kỹ hoặc đào tạo trước.

Lời khuyên khi lựa chọn cho nhà ở dân dụng

Với nhà phố và nhà cấp bốn thông thường, nhiều gia chủ chọn giải pháp kết hợp: dùng gạch xi măng cốt liệu hoặc gạch nung cho tường ngoài, tường chịu lực và khu vực ẩm ướt như nhà vệ sinh, còn dùng gạch AAC cho tường ngăn phòng để giảm tải và tăng khả năng cách âm. Cách phối hợp này tận dụng được điểm mạnh của từng loại mà không bị đội chi phí.

Khi mua gạch, bạn nên yêu cầu xem mẫu, kiểm tra độ đồng đều về kích thước, gõ thử để nghe tiếng đanh chắc, và quan sát xem viên gạch có bị nứt, cong vênh hay sứt mẻ nhiều không. Với gạch nung, viên gạch chín đều thường có màu đỏ tươi, gõ kêu thanh; gạch non lửa màu nhạt, dễ bở. Với gạch không nung, hãy hỏi rõ mác bê tông và yêu cầu giấy chứng nhận chất lượng từ nhà sản xuất.

Cuối cùng, dù chọn loại nào, chất lượng thi công vẫn quyết định một nửa thành công. Một viên gạch tốt nhưng xây ẩu, mạch vữa không đều, không tưới ẩm trước khi xây vẫn sẽ cho ra bức tường yếu và dễ thấm. Vì vậy, hãy đầu tư thời gian chọn vật liệu và đồng thời giám sát kỹ khâu thi công để công trình bền vững theo năm tháng.